„Pamięci więźniów niemieckiego obozu śmierci Auschwitz Birkenau
Zamęczonych i zamordowanych na terenie Al Geppersdorf
w miejscowości Milęcice podczas Marszu Śmierci w 1945 roku
Urząd Gminy i Miasta Lubomierz Instytut Pamieci Narodowej
11 marca 2025 r.”
Taki napis widnieje na pomniku uroczyście odsłoniętym 7 kwietnia w Milęcicach.
W taki sposób uhonorowana została pamięć więźniów filii obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, który na przełomie stycznia i lutego 1945 założony został w Milęcicach i funkcjonował do 9 maja 1945 roku.
Przebywali w nim więźniowie Marszu Śmierci z obozu zagłady Auschwitz-Birkenau do obozu koncentracyjnego Gross-Rosen.
Marsz Śmierci odbywał się na 63 kilometrowej trasie z Oświęcimia do Wodzisławia Śląskiego. Następnie z Wodzisławia Śląskiego transportem kolejowym, w otwartych wagonach, w okresie ostrej zimy kierowano więźniów w głąb Rzeszy, w stronę Moraw i Austrii m.in. do obozu koncentracyjnego Mauthausen-Gusen.
Pozostali więźniowie wyruszyli do obozu Gross-Rosen i dalej w kierunku południowo-zachodnim.
Marsz 3000 więźniów wyruszył 18 stycznia 1945 roku z Gliwic m.in. przez Kłodzko, Jelenią Górę, Świeradów- Zdrój, Gryfów Śląski i dotarł do Milęcic, gdzie przebywało około 280 więźniów w nieludzkich warunkach, głodni, chorzy, wycieńczeni, bez ogrzewania, narażeni na przemoc ze strony strażników SS, zmuszani do ciężkiej pracy. Wielu z nich zmarło z wycieńczenia zanim skończyła się wojna.
Uroczystość upamiętniająca 80 Rocznicę Marszu Śmierci więźniów z niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau do Al Geppersdorf przygotowana została przez Dyrektora Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, Burmistrza GiM Lubomierz Mariusza Warowego przy współorganizacji Lubomierskiego Centrum Kultury.
Miała ona ona bardzo podniosły charakter dzięki obecności Orkiestry Wojskowej i Kampanii Reprezentacyjnej Wojska Polskiego z Żagania. Uczestniczyli w niej: przedstawiciele IPN z Wrocławia z Dyrektorem dr hab. Kamilem Dworaczkiem, dr hab. Dorota Sula z Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy, przedstawiciele władz powiatowych ze starostą Małgorzatą Szczepańską, Komendanci Komisariatów Policji we Lwówku i Gryfowie, Komendant PSP we Lwówku, Burmistrz Gryfowa, Burmistrz Mariusz Warowy i jego zastępca Janusz Lichocki, radni RMG Lubomierz, dyrektorzy lubomierskich placówek: LCK, ZS, Gminnej Biblioteki Publicznej, MGOPS, oraz sołtysi, mieszkańcy, młodzież SP i ZS.
Hymn państwowy odegrany przez orkiestrę wojskową rozpoczął uroczystość. Okolicznościowe przemówienia dostarczyły zebranym wielu informacji o obozie koncentracyjnym w Milęcicach, a Burmistrz Mariusz Warowy powiedział:
„Spotykamy się dziś w miejscu szczególnym, przy pomniku, który od teraz będzie wiecznym świadkiem pamięci o jednej z najbardziej tragicznych historii.
Dziś, w 80 rocznicę Marszu Śmierci, ewakuacji więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz Birkenau, oddajemy hołd wszystkim ofiarom tego nieludzkiego marszu.
W mroźnych dniach stycznia 1945 roku wielu wycieńczonych więźniów zostało zmuszonych, do wielodniowej, pieszej wędrówki w nieludzkich warunkach. Wielu z nich nie przeżyło tej drogi, zginęli z głodu, zimna, osłabienia, często rozstrzeliwani za chwilę odpoczynku.
Dziś przyjmujemy ich pamięć. Ten pomnik to nie tylko symbol cierpienia, ale też przestroga. Przypomina nam, jak wielkie znaczenie ma wolność, godność i solidarność. To nasze zobowiązanie wobec tych, którzy nie mogli się doczekać wolnej Polski. Byśmy nigdy nie pozwolili, by historia się powtórzyła.
Dziękuję wszystkim, którzy przyczynili się do powstania tego miejsca pamięci. Niech ten pomnik będzie świadectwem naszej pamięci, wdzięczności i odpowiedzialności za przyszłość”.
Niezwykle wzruszający był apel pamięci poległych, po którym pomnik został odsłonięty przez: dyrektora IPN Kamila Dworaczka, panią Dorotę Sula, Burmistrza Mariusza Warowego i poświęcony przez księdza proboszcza Marka Sucheckiego.
Pomnik w Milęcicach jest świadectwem pamięci poświęconej tym, którzy stracili życie z powodu zbrodniczej machiny niemieckiego terroru, fragmentem historii dla teraźniejszych i przyszłych pokoleń.
Tekst i zdjęcia: Jadwiga Sieniuć
